MajhiShetiDiary

शेतीत चर्चेत असलेलं SRT म्हणजे Saguna Foundation यांनी विकसित केलेलं Saguna Regenerative Technique (SRT) — एक शाश्वत, नो-टिल (Zero-Till) आणि रिजनरेटिव्ह शेती मॉडेल. 🌾 SRT म्हणजे नेमकं काय? SRT (Saguna Regenerative Technique) ही अशी पद्धत आहे ज्यात: जमीन नांगरली जात नाही चिखलणी (puddling) केली जात नाही पाण्यात रोपांतर (transplanting) टाळलं जातं मातीतील नैसर्गिक जैविक प्रक्रिया जपल्या जातात ही पद्धत विशेषतः भात शेतीसाठी विकसित झाली, पण आज 25+ पिकांमध्ये वापरली जाते. 📜 SRT चा इतिहास (History) 👉 सुरुवात कशी झाली? 👉 SRT चे जनक आहेत Uday Shankar Shinde 1990 च्या दशकात त्यांनी पारंपरिक भात शेतीतील जास्त पाणी वापर, जास्त खर्च आणि मातीची घटती सुपीकता यावर उपाय शोधायला सुरुवात केली. पारंपरिक पद्धतीत भातासाठी: जमीन खोल नांगरणी चिखलणी पाण्यात रोपांतर सतत पाण्याखाली ठेवणे यामुळे मातीतील ऑक्सिजन कमी होतो आणि मिथेन उत्सर्जन वाढते. 👉 संशोधन आणि प्रयोग 👉 महाराष्ट्रातील शेतात अनेक वर्षे प्रयोग करून “नो-टिल, रेज्ड बेड, सेंद्रिय अवशेष जतन” या तत्वांवर आधारित पद्धत विकसित केली. 👉 2000 नंतर ही पद्...

  👉 खत घालूनही पीक वाढत नाही…मायकोरायझा म्हणजे काय? (शेतकरी भाषेत) 🌱 Trichoderma बुरशी : शेतकऱ्यांसाठी जैविक संरक्षण कवच  आजच्या काळात शेतीसमोर सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे मातीतील रोग, मुळकूज, मर रोग, विल्ट, डॅम्पिंग ऑफ यांसारखे बुरशीजन्य आजार. रासायनिक फवारण्यांवर वाढलेला खर्च, जमिनीची सुपीकता कमी होणे आणि आरोग्यावर होणारे दुष्परिणाम पाहता शेतकरी आता जैविक उपायांकडे वळताना दिसत आहेत. याच जैविक उपायांपैकी एक प्रभावी, विश्वासार्ह आणि शाश्वत उपाय म्हणजे Trichoderma बुरशी. 🔬 Trichoderma म्हणजे काय? Trichoderma ही एक उपयुक्त, सजीव, मित्र बुरशी आहे जी नैसर्गिकरित्या जमिनीत आढळते. ही बुरशी पिकांना हानी पोहोचवणाऱ्या रोगकारक बुरशींशी लढते आणि पिकांच्या मुळांना संरक्षण देते. Trichoderma चे प्रमुख प्रकार: Trichoderma viride Trichoderma harzianum Trichoderma asperellum हे प्रकार कृषी क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात. ....................................................................................................................................... ⚙️ Trichoderma कशी कार्य करत...

“खत घालूनही पीक वाढत नाही…” 👉 कारण माती भुकेली आहे – आणि तिचं उत्तर आहे मायकोरायझा 🌱 शेतकरी बांधवांनो, एक प्रश्न स्वतःला प्रामाणिकपणे विचारा… ❓ दरवर्षी खताचं प्रमाण वाढतंय… ❓ खर्च वाढतोय… ❓ पण उत्पादन मात्र तसंच का? याचं उत्तर वरच्या खताच्या पोत्यात नाही, तर जमिनीखाली – मुळांच्या जवळ आहे. आणि त्या उत्तराचं नाव आहे 👉 मायकोरायझा ( Mycorrhiza ) ......................................................................................................................................... 🌱 मायकोरायझा म्हणजे काय? (शेतकरी भाषेत) मायकोरायझा ही: 👉 ना खत आहे 👉 ना औषध आहे 👉 ती आहे पिकांची मूक साथीदार बुरशी 👉 ही बुरशी पिकाच्या मुळांना चिकटते, 👉 आणि मुळांपेक्षा 10–20 पट मोठं जाळं जमिनीत पसरवते. 👉 सोप्या शब्दात सांगायचं तर 👇 👉 पीक एकटं अन्न शोधायला जात नाही… 👉 मायकोरायझा त्याच्यासोबत “भूक भागवणारी टीम” घेऊन जाते. ......................................................................................................................................... 😟 आजची खरी समस्या काय आहे? आज बहुतांश शेतात...

🌿 “शेवगा लागवड” – कमी खर्च, जास्त नफा आणि निसर्गाची साथ 🌍 आज बदलत्या हवामानात आणि वाढत्या खर्चात शेतकरी असा पीक शोधत आहे जे ✔ कमी पाण्यात येईल ✔ खर्च कमी असेल ✔ बाजारात मागणी कायम असेल ✔ आणि पर्यावरणालाही पूरक असेल 👉 अशा सगळ्या अटी पूर्ण करणारे पीक म्हणजे शेवगा ( Drumstick / Moringa ) 🌱 🌱 शेवगा लागवड : थोडक्यात माहिती 🔹 लागवड अंतर : 6 × 6 फूट किंवा 8 × 8 फूट 🔹 लागवड कालावधी : फेब्रुवारी–मार्च / जून–जुलै 🔹 पीक आयुष्य : 3–5 वर्षे 🔹 पाणी : अतिशय कमी (ठिबक सर्वोत्तम) 🔹 खत गरज : कमी, सेंद्रिय खतावरही उत्तम उत्पादन 💰 आर्थिक गणित : नफा किती होतो? 🔸 उत्पादन व उत्पन्न ✔ प्रति झाड उत्पादन : 15–25 किलो ✔ एकरी झाडे : 250–300 ✔ एकूण उत्पादन : 4–6 टन 💵 बाजारभाव : ₹25 ते ₹60 / किलो 👉 एकरी उत्पन्न : ₹1,00,000 ते ₹2,50,000 👉 निव्वळ नफा : ₹80,000 ते ₹2,00,000+ 🔥 (योग्य व्यवस्थापन व थेट विक्री केल्यास नफा अजून वाढतो) ⚠️ शेवगा लागवडीतील तोटे (प्रामाणिकपणे) ❌ सुरुवातीला बाजार शोधावा लागतो ❌ योग्य छाटणी न केल्यास उत्पादन घटते ❌ सतत काढणीसाठी मजूर लागतात ❌ साठवणूक क्षमता कमी (ताजी विक्री आव...

  वाचक आणि शेतकरी बंधुसाठी महत्वाची सूचना 👉 कार्बन क्रेडिट बद्दल सविस्तर माहिती पुढील लेखात येत राहील त्यात आपण जाणून घेऊ, कि कार्बन क्रेडिट चा जागतिक व भारतीय इतिहास काय आणि त्याचा फायदा कोणाला आणि किती झाला हे समजून घेऊ.  1) कार्बन क्रेडिट म्हणजे नेमकं काय? हवेत वाढणारा कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) हा हवामान बदलाचा मुख्य कारण आहे. जो व्यक्ती/कंपनी CO₂ कमी करते किंवा जमिनीत साठवते, त्याला त्याच्या बदल्यात “क्रेडिट” मिळतो. 1 कार्बन क्रेडिट = 1 टन CO₂ कमी/शोषून घेतले हे  क्रेडिट कंपन्या खरेदी करतात, कारण त्यांना स्वतःचं प्रदूषण “ऑफसेट” करायचं असतं. 2) शेतीचा आणि कार्बन क्रेडिटचा संबंध शेतीत खालील मार्गांनी कार्बन साठवता किंवा उत्सर्जन कमी करता येतं: (A) जमिनीत कार्बन साठवणे सेंद्रिय खतांचा वापर पीक अवशेष जाळण्याऐवजी जमिनीत मिसळणे शून्य मशागत / कमी मशागत (Zero tillage) आच्छादन पीक (cover crops) 👉 यामुळे जमिनीतील सेंद्रिय कर्ब (Soil Organic Carbon) वाढतो = कार्बन क्रेडिट. (B) झाडे व फळबागा आंबा, काजू, नारळ, साग, बांबू, चंदन इ. झाडे CO₂ शोषून जैवभारात साठवतात. 👉 जास्त झाडे = जा...

आज शेतीतून उत्पन्न मिळतं… पण वय झाल्यावर काय? म्हणूनच चंदन शेती हा फक्त पीक नाही – तो तुमचा भविष्यातला पेन्शन प्लॅन ठरू शकतो! 🌱 चंदन शेती का फायदेशीर? 12–15 वर्षांत एका झाडाची किंमत लाखोंमध्ये कमी देखभाल, कमी पाणी आंतरपीक घेऊन नियमित उत्पन्न बाजारात सतत वाढती मागणी 🤝 सरकारी मदत उपलब्ध राष्ट्रीय औषधी वनस्पती बोर्ड (NMPB) अनुदान मनरेगा व कृषी विभागाकडून रोप अनुदान ठिबक सिंचन, कुंपण व प्रशिक्षणासाठी योजना शेतकरी उत्पादक कंपनीद्वारे हमी बाजार 💡 योग्य नियोजन करा अधिकृत नर्सरीतूनच रोपे घ्या होस्ट प्लांट (तूर, शेवगा, सीताफळ) लावा 10×10 किंवा 12×12 फूट अंतर सुरुवातीची 3 वर्षे संरक्षण महत्त्वाचं आज लावलेलं चंदन – उद्याची तुमची आर्थिक सुरक्षा! मुलांचं शिक्षण, घर, म्हातारपणीचा आधार – सगळं एका निर्णयावर ठरू शकतं. 👉 तुम्ही चंदन लागवड केलीय का? अनुभव कमेंटमध्ये सांगा. 👉 माहिती आवडली तर पोस्ट शेअर करा! 👉 माझ्या फेसबुक पेज ला follow करा.  https://www.facebook.com/share/18HyA5gL19/ https://www.facebook.com/share/1AVvrbyAud/ तुम्हाला काय वाटतं....? कमेंट करा 👇  # MajhiShetiDiary #Chandan...