मार्च महिन्यात करा कांद्याचे योग्य नियोजन... बघा सविस्तर !
कांद्याचे पीक ९० ते १२० दिवसांच्या दरम्यान अत्यंत संवेदनशील अवस्थेत असते. हा काळ म्हणजे 'कांदा फुगवणीचा' (Bulb Development Stage) मुख्य टप्पा असतो. या काळात केलेली छोटीशी चूक उत्पादनात मोठी घट आणू शकते, तर योग्य नियोजनामुळे कांद्याचा आकार, वजन आणि साठवणूक क्षमता दुप्पट होऊ शकते.
👉 खाली ९० ते १२० दिवसांच्या कांदा पिकासाठी सविस्तर नियोजन दिले आहे:
१. ९० ते १२० दिवसांतील पिकाची स्थिती
या काळात कांद्याची पात पूर्ण वाढलेली असते आणि झाडाने तयार केलेले अन्न कांद्यामध्ये (गड्ड्यामध्ये) साठवण्यास सुरुवात होते. याला आपण 'कांदा पोसणे' असे म्हणतो.
२. खत व्यवस्थापन (Fertilizer Management)
- ९० दिवसांनंतर नत्रयुक्त (Nitrogen) खतांचा वापर पूर्णपणे थांबवावा. नत्रामुळे पात जास्त वाढते, पण कांदा कच्चा राहतो आणि साठवणुकीत सडतो.
- पोटॅशचा वापर: या काळात पोटॅश सर्वात महत्त्वाचे आहे. ते कांद्याला घट्टपणा आणि चकाकी देते.
- फवारणी: ०:०:५० (पोटॅशियम सल्फेट) ५ ते ८ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून दोनदा फवारणी करावी.
- मॅग्नेशियम आणि सल्फर: कांद्याचा तिखटपणा आणि रंग सुधारण्यासाठी गंधक (Sulphur) अत्यंत आवश्यक आहे. जर आधी दिले नसेल, तर या काळात पाण्यातून विरघळणारे गंधक द्यावे.
- सुक्ष्म अन्नद्रव्ये: बोरोन (Boron) १ ग्रॅम प्रति लिटर या प्रमाणात फवारणी केल्यास कांदा फाटत नाही आणि त्याला चांगली चमक येते.
३. पाणी नियोजन (Irrigation)
- कांदा फुगवणीच्या काळात पाण्याचे नियोजन हेच यशाचे गमक आहे.
- नियमितता: जमिनीत सतत ओलावा असावा, पण पाणी साचून राहू नये.
- ताण देऊ नका: जर पाणी देण्यास उशीर झाला आणि जमीन कडक झाली, तर त्यानंतर पाणी दिल्यावर कांदा फाटण्याची (Splitting) शक्यता असते.
- पाणी तोडणे: काढणीच्या १५-२० दिवस आधी पाणी पूर्णपणे बंद करावे. यामुळे कांद्याची मान पडण्यास मदत होते आणि कांदा व्यवस्थित 'मॅच्युअर' होतो.
४. कीड आणि रोग नियंत्रण
- या काळात प्रामुख्याने थ्रिप्स (फुलकिडे) आणि करपा (Purple Blotch) या दोन समस्या मोठ्या प्रमाणावर जाणवतात.
- थ्रिप्स नियंत्रण: थ्रिप्स पानांमधील रस शोषतात, ज्यामुळे पात पिवळी पडते आणि प्रकाशसंश्लेषण थांबते. यासाठी फिप्रोनिल किंवा लॅम्बडा सायहॅलोथ्रीनची फवारणी करावी.
- करपा रोग: ढगाळ वातावरण असेल तर करपा झपाट्याने पसरतो. यासाठी टेब्युकोनाझोल किंवा डायफेनोकोनाझोल सारख्या बुरशीनाशकांचा वापर करावा.
५. विशेष काळजी आणि उपाय (९०-१२० दिवस)
अ) नैसर्गिक मान पडणे
१००-११० दिवसांनंतर कांद्याची मान आपोआप पडू लागते. ही एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे जी दर्शवते की कांदा काढणीसाठी तयार होत आहे. जर मान पडत नसेल, तर जबरदस्तीने मान मोडू नये, कारण यामुळे कांदा सडण्याची भीती असते.
ब) तण नियंत्रण
या शेवटच्या टप्प्यात खुरपणी करणे टाळावे, कारण खुरपणी करताना कांद्याच्या मुळांना इजा होऊ शकते, ज्यामुळे कांद्याची फुगवण थांबते.
क) काढणीची लक्षणे
जेव्हा क्षेत्रातील ५० ते ६०% माना पडतात, तेव्हा समजावे की कांदा काढणीसाठी तयार आहे.
कांद्याचे वरचे आवरण (साल) गडद रंगाचे आणि घट्ट दिसू लागते.
६. काढणी आणि साठवणूक पूर्व तयारी
कांदा काढल्यानंतर लगेच सावलीत किंवा पालाने झाकून वाळवावा. थेट कडक उन्हात कांदा ठेवल्यास 'सनबर्न' (Sunburn) होऊन कांदा पांढरा पडतो आणि त्याची प्रत खराब होते.
घटक कृती / उपाय फायदा
- मुख्य खत ०:०:५० ची फवारणी वजन आणि फुगवण वाढते
- पाणी हलके आणि नियमित कांदा फाटत नाही
- कीड नियंत्रण थ्रिप्ससाठी कीटकनाशक पात हिरवी राहते
- साठवणूक बोरोनची फवारणी टिकवणक्षमता वाढते
महत्त्वाची टीप: कांदा काढणीच्या १० दिवस आधी कोणत्याही प्रकारची फवारणी करू नका.
तुमच्या कांदा पिकाला सध्या किती दिवस झाले आहेत? त्याप्रमाणे मी तुम्हाला योग्य बुरशीनाशकाचे नाव सुचवू शकेन.
👉 अशाच शेतीविषयक उपयुक्त मार्गदर्शनासाठी “Majhi Sheti Diary” ला Follow करा.
👉 अशीच Market-oriented शेती माहिती मिळवण्यासाठी
👉 https://www.facebook.com/share/16sisEEZb3/
📌 अशीच शेती, बाजारभाव आणि कृषी मार्गदर्शनासाठी फॉलो करा – MajhiShetiDiary
👉 majhishetidiary.blogspot.com
👉 WhatsApp करा - 9420672072
टिप्पण्या